Lezen is Leven

Lire, c'est partir en voyage.

Toen ik driemaal als kind te bed bleef, heel normaal hoor, las in de Encyclopedie voor Iedereen (Utrecht, W. de Haan 1949 5^e) Twee-koloms, 1312 x. Ik kreeg er nooit genoeg van en besloot altijd in de boeken te blijven. Nu nog!

Verbeeldende drank

Omdat de bohémiens in Parijs te arm waren voor het kopen van drank, schilderden ze dranken. Ook dronkenlappen met lauwerkrans.

Toverprevelformule

Kafé, Kasita, non Kafela et publia filie omnibus suis is een hypnotiserende formule bij een toverdrank (potion, philtre).

La France et les français (1972)
Encyclopedie de la Pléiade #32
Ëditions Gallimard
o.r.v. R. Queneau
p683

Een andere (spreuk) is:
Huat hanat huat, ista pista sista, domiabo, Damnaustra
naar Fréron.

Een jood en christen welbekende spreuk
Mene mene tekel ufarsin
Daniel 5

Hocus pocus Pilatus pas 

Het prevelen onder het runen werpen wordt runen (spreek: roenen) genaamd.

Bijzondere rimpels

We hadden eind october 1981 met de kellner een waar genoegen te spreken over De Rose Rimpel, een club voor ouwe homo's. Eigenlijk stonden ze wel te kijk. In het Frans sillon rose.

Lintwormicide

De lintworm is bijna uitgeroeid, schreef Dick Hillenius op 9 maart 1985. Dit gaat ondanks jarenlange bestrijding zonder probleem maar voor de walvis heeft men een zwak.

Anton Buijtendijk en zijn beroemde vader

Het was in een kroeg aan de Spuistraat dat ik in september 1973 Anton Buijtendijk ontmoette. We kregen een geanimeerd gesprek en ik voelde dat hij mij ook mocht. Natuurlijk kwam ook zijn vader Frederik (1887-1974) ter sprake (wiens schrijversnaam Buytendijk is) vanwege zijn beroemde boek De Vrouw in de Aula-Boeken 1962. Net van school af en dan al in februari 1963 aan de theoretische vrouw! De prijs was ƒ2,25.

F.J.J. Buytendijk

Ik weet nog hierin ijverig gelezen te hebben om de passage nooit te vergeten dat de vrouw absoluut ongeschikt is voor wiskunde: "ze begrijpen het gewoon niet". Maar dat waren zijn tijden dat de vrouw liever de softe studies zocht (nou ja, in Psychologie zit statistiek) want op de reünies 10-15 jaar geleden in Euclides van het Korteweg-de Vries Instituut aan de Plantage Muidergracht heb ik mooi vrouwen gezien die afgestudeerd zo niet met hun proefschrift bezig waren. Ook sprak ik nog de bejaarde mej. Dobber van wie ik practicum heb gehad en zag de kamer van emerita prof. Aida B. Paalman - de Miranda (*1936) die Algebra heeft gegeven.
Die Frau (1953) staat in de bibliografie van de Fischer Lexicon Psychologie (December 1960, p 339).

De schreeuwerige Boudewijn Büch vond de Aula's maar troep met een uitzondering die van De Vrouw! Ik weet niet wat juist hij daarin te zoeken heeft gehad. Maar die man beweerde zoveel want hij kreeg nauwelijks tot geen respons, in Folia's redacteurschap zelfs nooit! Niettemin een gedenkwaardige opmerking. Dat heeft de oorzaak dat de Aula-reeks vanaf 1957 door Het Spectrum te Utrecht/Antwerpen alle mogelijke "populairwetenschappelijk" Engelstalige banden bijeen graaide en liet vertalen, kortom een diffuus zooitje zonder hogere orde.

Dan weet ik nog dat in De Zwart in maart 1994 een journalist Buytendijk hekelde overgeschreven te hebben van Heidegger en Husserl, maar wat is overschrijven in een wetenschappelijk circuit? Ook van J.-P. Sartre kun je dit beweren maar tijdsgebonden studie is nog geen overschrijven, immers de wetenschap is intersubjectief.

Jeugdrijmpjes

De koetsier poetst de postkoets.

Knaap de Kapper knipt veel knapper dan de knecht van Knaap de Kapper knipt.
Van HvG.

De meid snijdt zeven sneden brood.

De zon in de Zuiderzee zien zakken.

De kat krabt de krullen van de trap.

Het zou me een zorg zijn,
zou me zusje Sientje zeggen,
als ze zaterdagsavonds zonder zak centen zat.

Wie weet waar Willem Wever woont?
Willem Wever woont wijd weg.
Wie weet wat Willem Wever weeft?
Willem Wever weeft witte wollen wanten.

Liesje leerde Lotje lopen langs de lange Lindenlaan.

Frans zei tegen Frans in het Frans: is Frans in het Frans ook Frans?

Zeven zwarte zwanen zwommen door de Zuiderzee.

Breitblättige Rinde bröckelt leicht ab.

Bei liedern Bauern bleibt brav.

Op rollende raderen door de ruimte reizen.

Que j'aime à faire apprendre... (voor π) 
(Un petit poème pour retenir le nombre Pi)

Zungelrösselsprungen

Naar bed naar bed, zei Duimelot.
Eerst nog wat eten, zei Likkepot.
Waar kan ik dat vinden, vroeg lange Jan.
In grootmoeders kast, zei Ringeling.
Dat zal ik verklappen, zei 't kleine ding.
(De vijf vingers van de hand.) 
(Rijmpjes en versjes uit de oude doos)
Zie ook Vingersprookjes 

Weiber wollen weiße Wäsche wasschen.

vaincu ~ vingt culs (inzake Napoléon).

Voetstappen

Het is een der mooiste zaken in de liefde, geheel en al de voetstappen te horen op de trap die hij opkomt.

Colette - Paris de ma fenêtre (1940), p26

Homomassa

In de homobeweging is sprake van massacultuur.
Het individu is anoniemer geworden;
Emoties verspreiden zich snel;
Men vindt automatisch goed wat er gezegd wordt.

Naar: Gustave Le Bon.

Neurenberg

In de Loi (Fabius) Gayssot  (13-7-1990) is vastgelegd het strafbaar te stellen de twijfel aan het statuut van het proces te Neurenberg. Dat is dus een ontkening van de schending der mensenrechten. De vrijheid van meningsuiting is derhalve een voortdurend twistpunt.
Robert Faurisson is zo gepakt.

De laatste veteranen

De laatste Franse veteraan WOI is Lazare Ponticalli. Hij stierf in maart 2008.
De laatste Duitser overleed januari 2008.
Ook nog records voor een Australiër, Amerikaan enz.

Hogerop

"Nous sommes au tourniquet"
is een frase van J.-P. Sartre dat wij op weg zijn d.m.v. literatuur naar een hoger bewustzijn.

ENF

Het was een opvallende ploeg met mooie meisjes.
In de voormalige bus 67 op 25 juli 1988 de Franse padvinderij ENF - Éclaireurs neutres de France.
Grijze tricot, blauwe rok, hoed en rugzak.

Ze stapten uit bij de Buitenveldertselaan en zouden nog een heel stuk moeten lopen naar een logeeradres bij het Olympisch Stadion!

Lull

Ramon Llull (Lulle in Frans) was een 14e eeuws Majorcaans geleerd en geestelijke (1235-1315).
Toen ik in Euphorion een overzichtsstudie las, werd het volledige werk zoals gebruikelijk Lulliana genoemd doch bedreef de schrijver discretie dit woord te cursiveren.
Hij was franciscaan.
Leerde Arabisch en kreeg een moordaanslag door zijn islamitische bediende toen deze erachter kwam dat Lulle zijn studie voor bekeringsdoeleinde wilde gebruiken.

Marianne

Marianne is van Delacroix (28-7-1830).
La liberté guidant le peuple. Louvre.
Zij staat altijd schuin!

De Drie Musketiers

De drie Musketiers:

Athos - de edele, gehuwd geweest met "Mylady"
Porthos - goedmoedige
Aramis - ex S.J., vol mystiek
D'Artagnan (deze moest Fouquet arresteren wegens groffe geldverspilling)

Beroemde Dames

Mme du Châtelet - Gabrielle Emilie le Tonnelier de Breteuil (1706-1749)
Mme Epinay - Louise Pétronille Tardieu d'Eslavelles  (1726-1783)
Mme de Staël - Anne Louise Germaine Necker (1766-1817) [Spreek uit "Staal"]

Overspel

De man bedriegt zijn vrouw omdat hij van een kuise moeder houdt.

Vrijheidsbeeld New York

Basis 47m, romp 46m, samen 93m,  hoofd 8.5 m, neus 1.12m.
In Frankrijk gebouwd, dan verscheept.

Maanhoax

De eerste maanlanding 50 jaar geleden. 
Toen was ik in Keulen, zag mensen kijken naar een plaatje want live-beelden waren er niet.
Later las ik in een website over de hoax van de maanlanding... De lichtinval zou studio-effect zijn, een maansteen was een grijs opgespoten styropax-brok waar het Gammabonnetje nog aan zat. Dan nog de elektronica om beelden te vertragen (Zeitlupe). De beweringen houden niet op, je wordt er kriegel van.
Er kan niet dat gebeuren of Amerikanen verzinnen een alternatieve theorie. Het is in principio vrijheid van meningsuiting maar toch tijdrovend. Het is als een café: je zegt a en velen zeggen b t/m z. Uiteindelijk schiet je er niets mee op.
Ook een schaduwtheorie over de moord op president Kennedy, zelfs de lantaarnpalen waren verdacht. Ik schreef ze dat ze kierewiet waren waarop ik antwoord kreeg niet net(jes) te zijn.
Dus de vrijheid van meningsuiting is maar tijdsopvulling, mooi als je niet anders te doen hebt.

Literaire precisie

Lausbergs Rhetorik is onderverdeeld in:

Hauptstück
Teil
Kapitel
I., A), 1), a), α)

Verder met:

I', A', 1', a', α'

Enzovoorts:
I'', A'' ....


Over hoofdstukken en boekindeling schrijft Fréron:
Volume
  Livre
    Partie
      Chapitre
         Article
            Paragaphe

Filosoof

Maurice Genevois overleed sept. 1980.

Hij schreef de welluidende inleiding in  de Franse geologisch, geografische boeken over de gebieden in Frankrijk waarvan ik veel plezier heb beleefd.

In een ingezonden brief staat dat de Joodse filosoof gelooft in antisemitisme vanuit christelijke zijde, d.w.z. dat de Joodse filosoof antichristelijk is.

Bevoordeling

Klemperer, Walter en Busch kwamen i.p.v. Feuchtwangler door de geallieerde bezetter.

Wapenstilstand 1940

Wapenstilstand delegaties 21/22-6-1940:

Frans
Hunziger, generaal
Noël, oud ambassadeur
Bergeret, Luchtmacht generaal
Leluc, vice admiraal

Duits
Keitel, Kolonel generaal, chef OKW
Jodl, état major Wehrmacht

Tolk
P. Schmidt

Plaats 
Compiègne.

Etymologie

De Dictionaire générale du Français (Ad. Hatzfeld) bevat hele lijsten afkomst woorden uit een taal.
Ook uitgebreide praefix/suffix.
(1-9-1980)

Ontsnappen

Ontsnappen aan een vagabonde bestaan kan door:

reizen en avonturen (Rimbaud),
drugs, dus imaginaire reizen (Baudelaire) en
lanterfanten (G. de Nerval).

Perronia

Ed. du Perron was een onzeglijk (ongehoorzaam, weerbarstig) kind 1899-1940. Afkomstig uit Franse adellijke familie, woonachtig in N.-Indië. Derhalve een gespleten karakter. Later bohémien te Parijs Montmartre met geld van zijn vader. Dat zou ik ook wel willen.
Maar na 1933 was hij straatarm. Hij had zo zijn voorkeuren.

Pli selon pli

De pli selon pli is een herinnering aan de optrekkende mist boven Brugge door Pierre Boulez, 22-6-1980. Dit jaar nog eens gehoord. De tekst moet o.b.v Mallarmé zijn.

Archeologica

Germanengrootheid en "er zich aan optrekken" door Gustav Kossinna. Hij was een waar expert in de oude mythologie welk leidt tot nationalisme. Maar ook Israël doet dit. In het algemeen geen bewuste falsificatie of manipulatie doch wel groeps-engagement. (18-4-1980.)

Houding

Fr.W. Foerster (*1918) richt zich tegen efficiëntie, routine en aanpassing. Te hooggestemde idealen leveren geen werkzame discussie. (Augustus / september 1979.)

Kotsen

In de etalage van Atheneum stond op 2 april 1980 een boek van een Fransman die zijn grief over de letterkunde nergens anders in Europa kwijt kon ook al doolde hij nog zo veel. Hij uitte het woord kotsen (vomir). Mij heeft dit niet aangetrokken!

Interview

Bertrand de Jouvenal interviewde Hitler op 21 maart 1936. Wellicht in Paris-Soir. Vaak zijner lieden die zich beroemen op fantasie maar deze is echt.
(LNL 2728)

Churchills volledige werk

In de vitrine van de UB, 1^e verdieping, stonden op 7 mei 1980 achter glas opgesteld 24-delig banden van het volledig werk van Sir Winston Churchill, lord Spencer. Waarschijnlijk rood lederen banden met goud op snee. Het was een gift en kostbaar ook.

Johanna Grigoleit en de tractaties

Hendrik Grigoleit (*1909) was een hartelijke man die werkzaam was in bloemen op de Albert Cuypmarkt. Ook huurde hij daar een kelderruimte voor opslag, waarbij meerdere belanghebbenden.
Hij woonde in het wereldberoemde gebouw van de Amsterdamsche School maar vond de woning maar benauwd en tochtig. Het uiterlijk was belangrijker dan de comfort.

Rechts de Amsterdamsche School (1946)

Zijn vader was Duits en huwde 1892 te Amsterdam. Deze was aanvankelijk bloemist.

Hendrik was gehuwd met Johanna Raat (geb. 1913) met wie mijn moeder jarenlang bevriend is geweest. Ook aardig, vreselijk dom en helaas met zeurderige stem.
Een jaar nadat wij in de Willem Passtoorsstraat kwamen te wonen kwamen de Grigoleits vlakbij. Ze zei eens verbaasd te zijn dat mijn moeder wederom zwanger werd, ditmaal van mijn zusje. Dit is voor een jongmens wel opmerkelijk te horen over ouderlijke huwelijksaangelegenheden!
Deze vrouw kwam veel bij ons over de vloer en vertelde altijd over de zakelijke aangelegenheden van haar man. Wat wist ze anders?
Het echtpaar bezat een dochter die ik eenmaal in de 50^er gezien heb. Zij was toen nog niet gehuwd.

Meermaals ging mijn moeder met de inmiddels weduwe Johanna op stap. Doch altijd kwam ze met een teleurstelling thuis dat Johanna maar zat te wachten op een tractatie. Een café was aan de Ruysdaelstraat, een fixe wandeling ook! Dan keek ze de vrouw een half jaar niet meer aan totdat er weer gesproken kon worden want mijn moeder was geenszins haatdragend.

Johanna stierf op 76-jarige leeftijd.

Pakjes voor onze militaire jongens

Al jaren (na de Politionele Acties 1945- 1949) worden de Nederlandse militairen ingezet in "vredesmissies" onder de vleugels van de VN. Duitsland deed eerst laat mee aangezien president R. Von Weizsäcker nog zei dat er geen Duitse militairen over de Balkan mogen lopen. Doch de politiek is veranderd: Duitsland doet (moet) nu overal mee.

Er is wel NOS-nieuws maar echt veel niet, oorlog is geen dagelijks nieuws meer.

Er zitten ook ongehuwde jongens onder die verder schaars familiaire contacten hebben. Hoe mooi zou het zijn als de Nederlandse bevolking vierkant achter dezen kon staan met het sturen van ansichtkaarten of pakjes?

Luiheid door Lafargue en Schuurman

Luiheid is niets-doen, of niets willen doen uit protest tegen.

De weerlegging van Recht op Arbeid (1848) werd geschreven door Paul Lafargue (1848, 1880²). Het is werkelijk een boekwerkje van een hoog gestudeerde! Geleidelijk blijkt het een aanklacht tegen het kapitalisme met de verfoeide loonarbeid wat een ander woord is voor slavernij en tegen het huichelachtige christendom dat feesten op aarde heeft afgeschaft. Voer voor anarchisten.
De vertaling is van Dr. Anton L. Constandse.

Nog feller tekeer gaat Herman J. Schuurman tekeer met zijn Werken is Misdaad (1924) tegen het kapitalisme, niet als de eerste schrijver t.b.v. het zoete eigen leven maar om het politieke systeem te doen ondergaan.

Ooit heb ik begin 70^er een stencilwerkje gehad van een christelijke groep dat de luiheid predikte. Dit vond ik indertijd al merkwaardig en dacht dat zij wellicht indolente jongeren wilde terughalen tegen verder geloofsafval.

De arts Helmut Levy bijna 25 jaren dood

Helmut Levy (vaak geschreven Levij) is op 22 december 1994 gestorven (66), dus bijna 25 jaren geleden. Huisarts.
Hij woonde en hield praktijk aan het Sarphatipark. Daar wandelde ik als peuter al met mijn moeder en bekeek de zwanen. In de kelder hingen altijd dezelfde tekeningen van twee bejaarde dametjes.

Zijn praktijkruimte was met uitzicht op de tuin; in de kast oude Duitse studieboeken. Nu is alles Engels wat de klok slaat.

Sarphatipark 29 Amsterdam

            
Zijn gespreksvoering was allerhartelijkst. Hij had ook een sympathieke kop en een beschaafde stem.
Maar ik moest weg in 1971 omdat ik te ver woonde.

Evenwel de beste herinnering is het intense begrip dat hij toonde bij het bezoek aan mijn moeder. Zij was immer heel content haar verhaal te mogen doen. Levy nam er alle tijd en rust voor en was zowat zielzorger. Hij vond mijn moeder maar een dappere vrouw. De arts die zichzelf overstijge...
Moeder overleed in 1986.

Maatschappelijk was Levy actief. Ik hoorde hem eens in een lezing over de gebrekkige gezondheidstoestand veler bewoners in nauwe smalle straatjes.
Fitness, zo het tegenwoordig heet, verrichtte hij door een zwembad in het voormalige AMVJ of Zuiderbad, zo verschrikkelijk vroeg! Dat kost me wel een inspanning voor het hart, zeg.
Levy was links qua politiek en dat was de Pijp ook.

Ook hoorde ik Levy eens op de radio een paar zijner haiku-gedichten voordragen. Ik weet niet of dit genre nog actief is. Zelf houd ik meer van balladen in klassiek rijmschema. Maar die ik gemaakt heb zijn eerder scherts.

Ten slotte:
Ook een fijne herinnering heb ik aan de mooie meid die zijn assistente was. Ze had procuratie zelf recepten uit te schrijven en voorzag die van een vlotte handtekening. Misschien kan ik haar nog een aanzoek doen.

Vol en ernst gelaat

is hij stil en toch gespannen

dan het fijne woord

Necrologie NRC.nl 23-12-1994
Geni Levy


Jos Heitmann
E-mail:


5-8-2020 links toegevoegd

Frank Huis in 't Veld

Klasgenoot Frank Huis in ’t Veld 

leerde ik kennen op het St.-Ignatiuscollege derde klas, wat is in 1959-1960. Wij zijn lang met elkaar omgegaan t/m de derde klas.

Hij is geboren 1944, een jaar jonger dan ik. Een forse man, donker haar. Was lid van RIC, de roeivereniging van het St.-Ignatiuscollege en dat was ook aan hem te zien, krachtige benen en armspieren. Ook bezat hij een forse kop. Brilmontuur.

Zijn taalgebruik was kort maar krachtig, geen man van veel praten. Daar zit wat achter? Na vele maanden omgang had ik het opeens over zijn vader. Waarop hij verlegen antwoordt dat zijn vader is overleden. Toen al dacht ik dat hij dat heus wel wat eerder had kunnen zeggen in plaats van mij in verlegenheid te brengen? Maar mooi niet, hij was gewoon zelf een verlegen man met een lichte schaamteglimlach ondanks zijn opvallend mannelijk uiterlijk.

Frank linksboven en Jos met trui links daaronder

Frank links bovenaan, Jos links daaronder 1959-1960

Wat ik mij al niet herinner!

Wij fietsten eens naar IJmuiden. Brutalerwijs gingen wij een schip op dat geladen werd maar werden wij door een opzichter weggestuurd. Onderweg gaf hij mij tijdens het fietsen een plagerige duw richting rijweg. Onverwachts stopte de bus, de chauffeur stapte uit en gaf Frank een ferme draai om zijn oren. Onderweg nam ik een paar onkruidplanten mee voor onze tuin.

Samen waren wij 1960 in het collegekamp te Vilsteren. Opeens ving hij een spin en trok alle pootjes uit op een na. Het beestje moest tevergeefs om zijn as draaien. Frank had dus iets geniepigs. Waarom? Een soort gefrustreerdheid?

Hij was eens op een schoolfeestje, van dat gedoe ben ik als boekenmens nooit liefhebber geweest. Later sarde hij mij dat ik mooi geen meisje had. Raar zoiets te zeggen.

Doch in de derde waren we samen op een klassenavond ten huize van een leerling. De klassenpater i.c. Kropman is traditioneel daarbij. Wij oefenden t.h.v. Frank al onze sketch waarbij zijn zus toekeek. Maar op de avond zelve stokte ik en verliep de dialoog niet zo mooi als verwacht. Nee, acteren ligt mij niet!

Maar bij hem thuis was ik meermaals.

Zijn vader Wilhelm (*1912) was onderwijzer. Als je een kweekschoolopleiding stelt op vier jaar heeft hij dus (maar) ruim tien jaren beroepsleven gehad. Waaraan hij is overleden is mij niet bekend.

Hij huwde in 1938 de oudere Catharina Buurman (*1903), ook onderwijzeres, heel opmerkelijk leeftijdsverschil. Het echtpaar kreeg vijf kinderen die ik allen gezien heb. Zij werkte op een lagere school in de Pijp en wandelde elke dag het hele stuk naar haar woning in de Rivierenbuurt te Zuid. Daarbij kwam zij door de Willem Passtoorsstraat en liep midden op de toenmalige pleintjes. Ik heb haar in de 60^er nog vaak zien voorbijlopen.

De familie was een hecht geheel. Ik mocht bij de gesprekken zijn en kon vrijmoedig praten.

De oudste zoon Johannes (*1939) was leraar geschiedenis aan het Maimonides Lyceum maar dat is raar: hoe kan hij nu als 21-jarige al lesgeven terwijl hij beslist nog geen kandidaats kon bezitten? Hij maakte tegen mij een kritische opmerking te spreken over zaken waarvan ik niets afwist. Ik had het geloof ik over de vermaarde pianist Arthur Rubinstein. Dit is bepaald chicaneus want iets dergelijks kan je altijd wel zeggen.

Een broer, Paul of Andreas was voornemens het klooster Sint Adelbertabdij in te treden, dat is te Egmond-Binnen. Ik vroeg hem eerlijk waarom maar echt antwoord gaf hij daarop niet, kan ook niet, dit is een te persoonlijke overweging. Het klopt wel dat hij daar is geweest want ik heb 15 jaar geleden nog met hem gemaild. Hij sprak over “zijn broertje”. Het kan vijf jaar geleden zijn dat ik informeerde naar hem maar als antwoord kreeg kort af: niet bekend! In dit zelfde klooster “De Vluchtheuvel” hadden wij met de eindexamenklas een driedaagse retraîte.

Frans is dus het vierde kind. Hij verliet het Ig in 1960 om naar de H.T.S. te gaan, ik geloof werktuigbouwkunde. Nadat hij een Deense had leren kennen emigreerde hij naar Kopenhagen. Gek dat Trees Corstjens daarvan wist! Ook hem heb ik nog gemaild. Hij had zijn naam verduitst als  Husmark. Zijn Nederlands was verschrikkelijk gebrekkig, hoe kan je nou je moedertaal zo verwaarlozen! De mails ben ik kwijt. Zijn beroep was leraar aan een technische school. Waarschijnlijk is hij gescheiden en hertrouwd. Nadien heb ik hem niet meer gesproken, ook is hij onvindbaar.

De laatste is de dochter Edmée (*1945), een krachtige meid met fors taalgebruik. De moeder corrigeerde haar eens en dat is natuurlijk omdat ik aanwezig was. Ik vond haar best mooi en wellicht heeft ze juist daarom aandacht getrokken.

Frans speelde piano en was goed gevormd, dat wil zeggen niets was nog nieuw voor hem. Eerder volleerd amateur.

Bij Frank thuis speelden wij badminton op de huiskamertafel. Griezelig dat hij knalharde slagen kon geven waar ik als niet-sportief mens niet tegenop gewassen ben. Dat is dus Franks eerzucht te excelleren.

Een keurig nette roomskatholieke familie dus met de tragiek alleen door een moeder te worden bestierd. Deze vrouw overleed in 1988 en is dus 85 geworden!

Jos

AMSTERDAM

8-6-2019

Van Dam aardappeltjes rise and fall

De Dammetjes woonden aan de Willem Passtoorsstraat. op huisnummer 47, een hoog. De vader Egilius Franciscus was een hartelijke man, de moeder een slanke vrouw. Er waren drie of meer dochters waarvan de jongste Elly heette.
De man (en zijn broer) was directeur van de Dam voorgebakken frites 1959 (chips 1961) als ook verse soepgroente. Zij kochten de aardappelen zelf in. Altijd stond de vrachtwagen voor de deur waarop wij kinderen graag klauterden. Hij vond het best goed.
Woensdag tegen 5^en mochten in het jaar 1955 mijn zusje en ik naar het kinderprogramma op de KRO-televisie kijken. De buurtgenootjes zagen ons wandelen naar de overkant maar konden niets doen. De omroepster Hannie Lips zwaaide ons altijd uit.
Dan bleven we nog even babbelen.
Maar ik besloot wat goocheltrucjes te leren zoals een munt door de tafel slaan. De kids vonden dit geweldig en Elly werd verliefd op mij.

Al in december 60 verhuisde de familie Dam naar Hoofddorp alwaar een nieuwe fabriek was gebouwd. Doch de concurrentie zat niet stil en begon ook met de productie van voorgebakken frites. Zelf zei Dam dat de aardappelen gewoon te duur waren geworden maar dat is een discutabel argument. Dam had zich gewoon verkeken op de schaalvergroting en een personeelsbestand van 270 man, van wie 170 gastarbeider. Misschien was het pensioenfonds ondergebracht bij Pensioenrisico. De leiding liet alles versuffen uit onmacht. Daaruit blijkt hun onprofessionaliteit het niveau van een knusse familiezaak te overstijgen en te verbeteren. Doch gestudeerde ondernemers aantrekken zal wel een te kostbare zaak geworden zijn. In 1975 ging het bedrijf failliet. Het personeel demonstreerde tevergeefs.

Hun logo is beroemd geworden:

Dam chips

Oorlogsboeken met gepluvierde saus

Leningrad, Stalingrad en nog een (Wolgograd?) zijn romans geweest van een zekere auteur
Antoine Pluvier. Gelukkig dat ik diens naam ooit genoteerd heb want nergens is ook maar iets te vinden over deze schrijver.

Dikke boeken, ik heb er in gelezen met de onmiddellijke toevoeging: in het diepste geheim! Immers wel op een strenge roomskatholieke school zitten en dan thuis communistische literatuur onder ogen hebben is werkelijk onmogelijk.

Ik leende ze en bracht ze later weer terug. Die mensen hadden overigens wel de lieve gewoonte om te lenen en nooit meer terug te geven, een soort gesublimeerde collectief eigendomsfilosofie. Best aardige mensen hoor, altijd hartelijk en gastvrij, maar wel uit op voordeeltjes. Wat te denken van toezicht op de speeltuinkinderen-vacantie waarmee ze zelf een gratis weekje hebben. Doch dit terzijde.

Ook deze boeken zijn nergens te vinden op het Net, noch in een catalogus. Het valt te denken dat het een close circuit geweest is waarin deze verspreid zijn geworden, immers een gewoon mens leest zulke links-politiek gedrenkte werken toch niet.

Ik moest er na zo lange tijd opeens aan denken toen ik in het Top Tien Lijstje een titel zag van de 10 bloedigste veldslagen ooit. Dan ja, bemerk ik dat de wereld gewoon is blijven doordraaien...


Email: Jos

Monsma de sigaar en de post

De Sigarenhandel Monsma heb ik in mijn jeugd goed gekend. Ik kocht er weliswaar nog geen sigaren, dat kwam later bij Versteeg maar ook was de zaak handig in de buurt als hulppostkantoor. Het adres is op de hoek van de Lutmastraat en Mesdagstraat, de eerste #50 en de tweede #1 maar men houdt de 50 aan.

Ik knikkerde er met Nanny voor de deur.

Jozef J. M. Monsma leefde van 1913 tot 1987.

Hij was een aardige man die door zijn overbelastende werk aan de post ouder leek als ook gebocheld werd. Voorwaar een echte ambtenaar!

Monsma was in 1943 gehuwd en kreeg vier kinderen. Zijn vrouw was ontzettend aardig tegen de klanten. De een na oudste, Peter, kwam als 23-jarige in 1969 om het leven bij een treinongeluk in Zuid-Frankrijk.

De juiste datum ben ik vergeten maar er was een overval op zijn kantoor. Dit en de vorige feiten maakten de man zichtbaar ouder dan hij was. Het is alsof hij vroeg oud werd.

Vaak heb ik tegen 5^en een politieagent gezien die toezicht hield op het inladen van de pakketpost.

In 1982 verhuisde Monsma als 69-jarige naar de chique Churchilllaan alwaar hij dus zo'n vijf jaar zijn verdiende rust genoot.

Ik weet niet of Monsma roomskatholiek is geweest maar hij kwam wel uit het Papendorp.

Moderne Theologie in de Nieuwe Bijbelvertaling - drs. Martie Dieperink

Lezing door drs. Martie Dieperink (geb. 1943) op 19 april 1997

Voor de St-Nicolaasacademie te Amsterdam

“Een pijnlijke zaak” is de verzuchting waarmee Martie haar lezing begint. Niet de Katholieke Bijbelstichting (KBS) maar de Heilige Geest is het hoofd voor de kerk. Hier is nu de Willibrordvertaling verschenen (na de Canisius die wij in onze jeugd bezaten en ik van Toon Bongers een prachtig exemplaar gekregen heb). Alleen bisschop Bomers was tegen. Martie heeft recensies gelezen en ze is zich doodgeschrokken. Natuurlijk ook die van Prof. Jan van der Ploeg die (tot zijn laatste snik) fel van leer trekt.

Het fraaie is dat kardinaal Simonis als in België kardinaal Daneels hebben ondertekend! Martie stelt dat Simonis bedrogen is geworden…

Geen leerstelligheden in de nieuwe teksten, dit was een vooropgezette bedoeling. Is het dogma dan een (psychische) belasting? Dan zijn er modernistische ideeën (Martie’s woord) ingeslopen! Wat is die ideologie dan? Een duidelijk antwoord: vrijzinnig protestantisme! Zelf is Martie orthodox.

Martie stelt het 2^e Œcumenisch Vaticaans Concilie naast/tegenover het orthodox protestantisme.

          1. De Bijbel is niet slechts menselijk doch bezit de inspiratie van de Heilige Geest, het Woord van God in het Oude Testament en het Nieuwe Testament. Het is heilig en canoniek.

          2. Gods Openbaring gaat het menselijk verstand te boven. Nu is wetenschap best mogelijk (hoor) maar de Bijbel alleen wetenschappelijk bekijken als (voorwaardelijk) het verstand is verlicht door het geloof. Het verstand is niet autonoom want het verstand staat onder de geopenbaarde Waarheid. (Toevoeging van mij: Spinoza postuleerde de autonomie van het verstand met als navolger Prof Leo Polak.)

Wetenschap is intellectueel, een breuk met traditie. Niet alleen de 40 fouten maar het gehele grondprincipe is foutief. Interpretatie kàn persoonlijk zijn. Maar dan heeft ieder zijn eigen theologie! Martie noemt Luther, Calvijn en Zwingli. Verlichting: Bijbel anders bekijken. Spinoza stelt de niet-transcendente God, het Oude Testament anders gelezen. De Pentateuch van Mozes is Gods openbaring. Spinoza zegt: Mozes schreef deze niet, de mensen waren nog zo primitief. Dit standpunt is achterhaald: we zeggen nu wel geïnspireerd door God. Moderne Bijbelwetenschap is louter hypothese.  Mundus vult decipi, ergo decipiatur. Maar de ideeën zijn verspreid en deze zijn

hardnekkig.

Het Nieuwe Testament: Lessing, een vrijmetselaar. (Toevoeging van mij: hier begint het liberale protestantisme, een prachtige serie uitzendingen Stationen des liberalen Protestantismus 2015 en 2017 op de Deutschlandfunk, ook over Troeltsch, Tillich, Von Harnack, Schleiermacher en Bultmann.)

Het NT is menselijk. Overdenkingen uit later tijd, dus verdraaiingen. Het wordt menselijke theologie. De vrijzinnigheid is ontstaan, op zich wel eerlijk. Maar Opstanding is fantasie. Schillebeeckx zegt het ook maar anders.

Nico Terlinde: Opstanding is louter herdenking, een moderne trend. Bultmann ontmythologiseerde de Bijbel: alle bovennatuurlijke is mythe te denken aan de Trinitas, de godheid van Jezus, de onbevlekte ontvangenis, de wonderen, de inspiratie van de H. Geest en de profetieën.

Allen spreken over God is menselijk, zegt men nu. Niemand heeft ooit God gezien (Toevoeging: Denk hier aan de grappige interpolatie van de Joden in Oscar Wilde’s Salome). De enig geboren zoon…, deze zinnen van Martie heb ik niet verstaan.

Schiller, drs. Lucas Grollenberg O.P. (1916-1997, leerling van) evenzo progressieven.

Ellen van Wolde gelooft niet (meer) in de zondenval. Landelijke bekendheid van haar licht-/donkerscheiding OT uit 2009. Maar goed dat Eva (de appel) heeft gegeten zodat de evolutie kon beginnen!

Je moet altijd iemands proefschrift lezen om de schrijver te leren kennen. Zo deed ik ook.

Wim Weren (Tilburg U) is zelfs marxist geworden. En deze gaat een herziening leiden?

Zelf bekent Martie in de 60^er ook progressief geworden te zijn maar ze is ervan teruggekomen.

Nu: half-nomadisch, cultuurgebonden uitdrukkingen, de wijze van verwoording, all zu menschlich dus. Wij zeggen: openbaring, dóór mensen heen, Jezus is God en mens, Bijbel is Gods woord en mens.

Acht Meibeweging: ook zo modern, cultuurgeboden, natuurproduct maar dat is dan nà.

Prof Wim Beuken S.J. te Leuven, Martie heeft zijn dissertatie gelezen. Deze is in zijn denken vrijzinnig protestants. Lid van de pauselijke Bijbelcommissie. Ziet “lagen” in profetieën.

Martie heeft 1 jaar te Heidelberg gestudeerd. Namen die ik niet kan verifiëren zijn Von Rath, Westermann beiden liberaal en een zekere Friesen, haar leermeester.

De vier evangeliën zijn vóór de voorspelde ondergang geschreven maar nu zegt men nà Jeruzalem. Alles is in latere tijd gemaakt geworden. Van de brieven zegt men: de 1^e 100 nCr altijd echt, de 2^e wel echt maar twijfel, te veel gelijkend op Paulus. Silas (diens naam hoor ik ook niet elke dag) werkte met Petrus en Paulus als beider secretaris. Voor Martie zit hier de clou.

De H. Geest is hoofd van de kerk. Bij nood richten tot God. Catharina van Siena: Tranen en bidden. Roomskatholicisme en protestantisme herkennen elkaar nu. Maria is geschrapt (!), het Wees Gegroet is weggemoffeld, kortom de genade is weg.

Einde lezing.

Naar aanleiding van vragen noteer ik enkele trefwoorden:

Hemelen zijn Egyptisch, boven en onder, cultuurgebonden bij Mozes.

Deze Bijbel is vrouwvriendelijk gemaakt, Brüder is in Duits broeders en zusters.

Paulus: nà doop geen verschil meer tussen man en vrouw. Toch is geen diaken vrouw…

Canisius is … (onduidelijk).

KBS Frechheit, om de verdiensten.

Mijn vraag: de nieuwe vertaling is niet in de liturgie, wel in catechisatie.

Het mysterie is weg, geprofaniseerd (Bodar).

Vindt, gevonden, nu zegt men ontmoeten.

In de Oude Wereld (78 nCr) werd de Godheid nog beleden, nu weg.

Staatenvertaling, de taal begrijpen. Martie kent Hebreeuws, (verplicht protentamen in de theologieopleiding).

Het Boek alleen voor aanvangers.

NBG Groot Nieuwsbijbel, heus niet slecht. Een nieuwe editie in bewerking, vreze: nog moderner!

Zaligsprekingen gewijzigd in Gelukkigsprekenden.

Protestantse Bijbels bezitten geen glossen omdat er geen officieel leergezag is. Nu heb ik het NT van de doopsgezinde Herman Bakels (1908¹, 1920³) vol voetnoten maar die zijn dan ook persoonlijk. Maar de Dortsche Synode voor belijdenis bestaat nog altijd, toch wel wat leergezag… en mooi niet beter dan de RKK. Martie: Leergezag is nodig!

H. Geest werkt nooit individualistisch, alleen op groepen als concilies, dus gezamenlijkheden. Anders zou dit verdeling in de hand werken.

EO steeds positiever t.a.v. de RKK alhoewel de naam Maria nog taboe.

Martie kent een dominee die de rozenkrans bidt.

Dominees die zieken zalven, Roomser kan het niet.

Martie valt op door het woord Bijbel te prononceren als ”baibel”, ik denk niet van haar Heidelbergse roots!

Martie gaf in 1989 al een lezing getiteld:

“Het emancipatiebeleid: bevrijding of misleiding” Drs. Martie Dieperink

(Ned. Herv. Theologe)

In 1991 New Age en Christelijk Geloof” Drs. Martie Dieperink

(ned. herv. Theologe)

En tenslotte in 1997 “Moderne theologie in de nieuwe-Bijbelvertaling” Mevr. Martie Dieperink

(Theologe). Hier dus een resumé.

Noten: Van voornoemde uitzendingen Deutschlandfunk bezit ik copie)